Hồ sơ sự kiện
Nhà canh tân Nguyễn Trường Tộ qua đời
Ngày 22/11/1871 (10 tháng 10 năm Tân Mùi), Nguyễn Trường Tộ qua đời tại quê nhà Hưng Nguyên, Nghệ An, khi mới ngoài 40 tuổi. Ông để lại gần 60 bản điều trần đề nghị triều đình Tự Đức cải cách toàn diện đất nước.
- Dương lịch
- 22 tháng 11 năm 1871
- Âm lịch
- mùng 10 tháng 10 âm lịch
- Kỷ niệm năm nay
- 22/11/2026còn 3 ngày
Địa danh
Nguyễn Trường Tộ sinh khoảng năm 1828 trong một gia đình Công giáo ở làng Bùi Chu, huyện Hưng Nguyên, Nghệ An. Ông học chữ Hán từ nhỏ, nổi tiếng thông minh, sau đó được các giáo sĩ phương Tây dạy tiếng Pháp và kiến thức khoa học. Ông có dịp đến Hồng Kông, Pháp và một số nước, tận mắt thấy sức mạnh của khoa học kỹ thuật và công nghiệp phương Tây.
Gần 60 bản điều trần
Trở về nước khi Pháp đã chiếm Nam Kỳ, ông nhận thấy muốn giữ độc lập thì đất nước phải tự cường. Từ năm 1863 đến 1871, ông liên tục gửi lên vua Tự Đức gần 60 bản điều trần. Các bản điều trần bàn đến hầu hết mọi lĩnh vực: cải tổ bộ máy hành chính, phát triển nông nghiệp, khai mỏ, mở mang thương mại, chấn chỉnh quân đội, ngoại giao khéo léo với các nước. Đặc biệt, ông đề nghị cải cách giáo dục: dạy khoa học thực dụng, học tiếng nước ngoài, cử người đi học ở nước ngoài. Ông còn có những đề xuất về trồng rừng, giữ gìn thiên nhiên – rất mới mẻ vào thời ấy.
Ước mơ dang dở
Triều đình có tiếp nhận và làm thử một số việc, như cử người đi học, nhưng phần lớn kiến nghị bị gác lại vì tư tưởng bảo thủ và nỗi lo mất quyền lực. Ngày 22/11/1871, Nguyễn Trường Tộ qua đời tại quê nhà khi mới hơn 40 tuổi. Mười hai năm sau, triều đình Huế phải ký hiệp ước thừa nhận sự bảo hộ của Pháp. Những tư tưởng canh tân của ông về sau được các sĩ phu đầu thế kỷ XX như Phan Châu Trinh tiếp nối.
Bài học rút ra
Nguyễn Trường Tộ đã chỉ ra con đường tự cường bằng khoa học, giáo dục và ngoại giao, nhưng một triều đình sợ thay đổi đã để những bản điều trần nằm im. Ý tưởng tốt chỉ có giá trị khi gặp người dám nghe và dám làm; với mỗi người, biết lắng nghe góp ý trái chiều cũng quan trọng như tự mình có ý tưởng.
Nguồn dẫn
2 nguồnNhân vật liên quan
Bình luận
Đăng nhập để bình luận và tham gia thảo luận.
Đăng nhập để bình luậnChưa có bình luận. Hãy là người đầu tiên chia sẻ suy nghĩ.